ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಇವತ್ತು ಎಷ್ಟು? ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಕುಸಿತದ ನಡುವೆಯೂ ಬೆಲೆ ಏಕೆ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಆ ಪರಿಣಾಮವು ತಕ್ಷಣವೇ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು fuel pricing ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ fuel price revision daily ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ real-time crude price ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. Oil marketing companies ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ದರಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ sudden fluctuations consumer ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕುಡಿಸಿ, ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಡಾಲರ್ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯ ದರವು fuel price ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ಅಗತ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ರೂಪಾಯಿ ದುರ್ಬಲವಾದರೆ import cost ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು crude price ಇಳಿದರೂ fuel price ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರದಲ್ಲಿ taxes ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಧಿಸುವ ತೆರಿಗೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ದರದ ಬಹುಪಾಲು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, crude price ಇಳಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ fuel price ತಕ್ಷಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ fuel price ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇದರಿಂದ oil supply disruption ಭೀತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ crude price ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ uncertainty ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಇದರಿಂದಾಗಿ oil market ನಲ್ಲಿ volatility ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದಿನ crude price ಇಳಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಮತ್ತೆ ಏರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ oil companies ತಕ್ಷಣ fuel price ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, fuel price ಎಂಬುದು ಕೇವಲ crude oil ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ transportation cost, refining cost, dealer commission, demand-supply dynamics ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಸಮತೋಲನದಿಂದಲೇ ಅಂತಿಮ ದರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ fuel price ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೂ ಇದೇ ಕಾರಣ. ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ VAT ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ತೆರಿಗೆಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲೂ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ fuel price ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸದಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಹಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ದರಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ inflation ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರಲು ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ fuel price ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ-ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, crude price ಇನ್ನಷ್ಟು ಇಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲೂ fuel price ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

ಇದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಂಘರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, oil supply ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳಿ crude price ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ fuel price ಮತ್ತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಒಂದು ಪಾಠ ಏನೆಂದರೆ, fuel price ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ dynamic system ಆಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ sudden changes ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಇಂದಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ fuel price ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು temporary relief ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ global developments ಆಧಾರವಾಗಿ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದು ಖಚಿತ.