ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಫ್ಟ್… ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರಂತ: ನಾಗಪುರ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗಪುರ ಸಮೀಪ ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಸ್ಫೋಟ ದೇಶವನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದೆ. SBL Energy Limited ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಫೋಟಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ದುರಂತದಲ್ಲಿ 18 ಮಂದಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು, 24 ಮಂದಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೃತರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಎಂಬುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಸಂಗತಿ.
ಸ್ಫೋಟ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?
ಈ ಘಟನೆ ನಾಗಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟೋಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರೌಲಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 7 ಗಂಟೆ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಫೋಟವು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ — ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅಂದು ಒಟ್ಟು 43 ಮಂದಿ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸ್ಫೋಟದ ತೀವ್ರತೆ ಎಷ್ಟೇನಂದರೆ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು ತುಂಡಾಗುವಷ್ಟು ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರಿನ ದೃಶ್ಯ
ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು Orange City Hospital ಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು Government Medical College and Hospital Nagpur ಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
GMC ನಲ್ಲಿ 22 ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಡಾದ ಅವಶೇಷಗಳು DNA ಗುರುತಿಗಾಗಿ ತರಲಾಗಿವೆ. ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕನಿಷ್ಠ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಆರೆಂಜ್ ಸಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 19 ಮಂದಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕರು 30% ರಿಂದ 80% ವರೆಗೆ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
“ಇದು ಅಪಾಯದ ಕೆಲಸ…” – ತಂದೆಯ ಕಣ್ಣೀರು
24 ವರ್ಷದ ಮಾಯೂರಿ ಧುರ್ವೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಮೀನಾ ಧುರ್ವೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹೊರಗೆ ಕುಳಿತು ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.
“ಮಾಯೂರಿಗೆ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಸುಟ್ಟಿದೆ, ಎಲುಬುಗಳು ಮುರಿದಿವೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ತಾಯಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಹರಿಚಂದ್ರ ಧುರ್ವೆ ಹೇಳಿದ್ದು:
“ಇದು ಅಪಾಯದ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಬಿಡು ಎಂದಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು…”
ತನಿಖೆ ಪ್ರಾರಂಭ
ಘಟನೆಯ ತನಿಖೆಗೆ:
-
Petroleum and Explosives Safety Organisation (PESO)
-
Directorate of Industrial Safety and Health (DISH)
ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿವೆ.
ನಾಗಪುರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಎಸ್ಪಿ ಹರ್ಷ ಪೊದ್ದಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, Explosives Act ಮತ್ತು Factories Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಲೋಪಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ‘culpable homicide’ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
SBL Energy Limited ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ:
“ಸ್ಫೋಟವು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಖರ ಕಾರಣ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.”
2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಕಂಪನಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಹೊಡೆತ
ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಯಿಂದ 8 ಗಂಟೆಗೆ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ನೈನಾ ಗೈಕ್ವಾಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಹಾರ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ Devendra Fadnavis ಮೃತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ₹5 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಯಿಂದ (PMNRF):
-
ಮೃತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ₹2 ಲಕ್ಷ
-
ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ₹50,000
ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಂಪನಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭರಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
-
ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಪಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೆಯೇ?
-
ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ ವಿಧಾನ?
-
ಹಿಂದಿನ ಬೆಂಕಿ ಘಟನೆ ಬಳಿಕ ಕ್ರಮ ಏನು?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಸಂಜೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಐಸಿಯು ಹೊರಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕಾರಣರಾದರು. ನಾಗಪುರ ಸ್ಫೋಟ ಕೇವಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದುರಂತವಲ್ಲ — ಅದು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ.
ತನಿಖೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಹೊಣೆಗಾರರು ಯಾರು? ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? — ದೇಶ ಕಾದು ನೋಡುತ್ತಿದೆ.