ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಚರಂಡಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ವೇಳೆ 2 ಕಾರ್ಮಿಕರ ದುರ್ಮರಣ: ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದಿದೆ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹೃದಯವಾದ Indoreನಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರ ನಡೆದ ದುರ್ಘಟನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಗರದ Indore Municipal Corporationಗೆ ಸೇರಿದ ಇಬ್ಬರು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಳಚರಂಡಿ ಲೈನ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಾಗ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.

ಘಟನೆ Choithram Sabji Mandi ಸಮೀಪ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೃತರನ್ನು ಕರಣ್ ಯಾದವ್ ಮತ್ತು ಅಜಯ್ ದುಡಿಯಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ದುರಂತ ಕೇವಲ ಎರಡು ಜೀವಗಳ ನಷ್ಟವಲ್ಲ; ಇದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ “ಮಾನವ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ”ದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೆನಪನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಘಟನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿದೆ?

Krishan Lalchandani (DCP, Zone 1) ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಕರಣ್ ಯಾದವ್ ಮತ್ತು ಅಜಯ್ ದುಡಿಯಾ ಒಳಚರಂಡಿ ಲೈನ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಳೆ ಅಚಾನಕ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟು ಇಬ್ಬರೂ ಒಳಚರಂಡಿಯಲ್ಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.

ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶವಗಳನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರಣದ ನಿಖರ ಕಾರಣ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್ ವರದಿ ಬಳಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ.

ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳು – ಮೌನ ಹಂತಕರು

ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳು:

ಮೆಥೇನ್ (Methane)
ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ (Hydrogen Sulfide)
ಕಾರ್ಬನ್ ಮೋನಾಕ್ಸೈಡ್ (Carbon Monoxide)

ಈ ಅನಿಲಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನಗಳಿಲ್ಲದೆ ಒಳಚರಂಡಿಗೆ ಇಳಿಯುವುದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ.

ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ದುರಂತ – ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ

ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಬುರಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಂತಹ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದೆ.

Kalaburagi ನಗರದ ಬಬಲಾದ ರಸ್ತೆಯ ಮದರಾಸನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ವೇಳೆ ರತನ ಹೋಟಕರ ಮತ್ತು ಶಿವಕುಮಾರ್ ನಂದುರ್ಕರ್ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು.

ಒಬ್ಬರು ಮೊದಲು ಟ್ಯಾಂಕ್ ಒಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಳಿದಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲದಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಈ ಎರಡೂ ಘಟನೆಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ “Prohibition of Employment as Manual Scavengers and their Rehabilitation Act, 2013” ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ:

ಮಾನವೀಯವಾಗಿ ಒಳಚರಂಡಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ನಿಷೇಧ
ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡ್ಡಾಯ
ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಿಟ್ ಕಡ್ಡಾಯ

ಆದರೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನಗಳ ಕೊರತೆ?

ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಏಳುತ್ತಿವೆ:

ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗ್ಯಾಸ್ಮಾಸ್ಕ್ ಧರಿಸಿದ್ದರಾ?
ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತೇ?
ಗ್ಯಾಸ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಯಂತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತೇ?
ಸೂಕ್ತ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ?

ತನಿಖೆ ಬಳಿಕವೇ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಲಿದೆ.

ಮಾನವೀಯ ಕಥೆ – ಕುಟುಂಬಗಳ ನೋವು

ಕರಣ್ ಯಾದವ್ ಮತ್ತು ಅಜಯ್ ದುಡಿಯಾ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭರಾಗಿದ್ದರು. ದಿನಗೂಲಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಇಂತಹ ಅಪಘಾತಗಳು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.

ಇವರ ಸಾವಿನಿಂದ ಎರಡು ಮನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿವೆ.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯವೇ?

ಭಾರತದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ:

ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಕೊರತೆ
ತುರ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಾವ
ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರದ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸುರಕ್ಷತೆ
ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕೊರತೆ

ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂತಹ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿವೆ.

ತಕ್ಷಣದ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು

1️⃣ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಕಾನೈಸ್ಡ್ ಕ್ಲೀನಿಂಗ್

ರೋಬೋಟಿಕ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.

2️⃣ ಗ್ಯಾಸ ಸೆನ್ಸರ್ ಕಡ್ಡಾಯ

ಒಳಚರಂಡಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ಮೊದಲು ಗ್ಯಾಸ ಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆ.

3️⃣ ತುರ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ

ಪ್ರತಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ತಂಡ.

4️⃣ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ

ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ.

ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಜೀವಗಳು?

ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಗರದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಯಾರು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ?