ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆ ವಾಹನವೆಂದು ಹೆಸರಾದ PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) ಇತ್ತೀಚಿನ ಎರಡು ವೈಫಲ್ಯಗಳ ನಂತರ ಗಂಭೀರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವಲ್ಲ, “ಸಿಸ್ಟಮಿಕ್” ಅಥವಾ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ISRO ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ S. Somanath ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ K. VijayRaghavan ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

PSLV-C61 ಮತ್ತು PSLV-C62: ಏನು ನಡೆದಿತು?

PSLV-C62 (ಜನವರಿ 12, 2026)

16 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಮಿಷನ್
ಮೂರನೇ ಹಂತ (third stage) ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯಲಿಲ್ಲ
ರಾಕೆಟ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಪತನ

PSLV-C61 (ಮೇ 18, 2025)

EOS-09 ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆ
ಮೂರನೇ ಹಂತದ ವೈಫಲ್ಯ
ಉಪಗ್ರಹ ನಾಶ

ಇರುವ ಎರಡೂ ವೈಫಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ “third stage ignition failure” ಸಾಮ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವೇ? ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆ?

ISRO ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “Failure Analysis Committee” ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ರಚನೆಯಾದ ಸಮಿತಿ:

ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಖರೀದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರಮ
ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ

ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ “ಯಾವ ಭಾಗ ವಿಫಲವಾಯಿತು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ — “ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ದೋಷವಿದೆಯೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರ

ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಉಪಘಟಕಗಳ ತಯಾರಿ
ಉಪಗ್ರಹ ವಿನ್ಯಾಸ
ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್

ಹೀಗಾಗಿ:

ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಗದಿ
ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ

ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

ISRO ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ISRO ಅಧ್ಯಕ್ಷ V. Narayanan ಅವರಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ಒಳಗೆ ಸಮಿತಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.

ISRO ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ:

“ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯತೆಯ ಕಾರಣ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.”

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಸಂಪರ್ಕ

PSLV-C62 ವೈಫಲ್ಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ Ajit Doval, ಯಾರು ಸ್ಪೇಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಹೌದು, ವಿಕ್ರಂ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.

Vikram Sarabhai Space Centre ಪ್ರಮುಖ ಉಡಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರ.

ಇದು ಕೇವಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ — ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

Failure Analysis Report ಏಕೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಲ್ಲ?

PSLV-C61 ಕುರಿತು Failure Analysis Committee ವರದಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ.

ಹಿಂದೆ ISRO:

ವೈಫಲ್ಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು
ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿತ್ತು

ಈ ಬಾರಿ ವರದಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗದಿರುವುದು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ Jitendra Singh ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

“ಈ ಬಾರಿ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.”

ಇದು:

ವಿಶ್ವಾಸ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ
ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಭರವಸೆ

ನೀಡಲು.

PSLV: ವಿಶ್ವಾಸದ ಚಿಹ್ನೆ

1993ರಿಂದ PSLV:

90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು
ಸುಮಾರು 350 ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆ
ಜಪಾನ್, ಅಮೆರಿಕಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ

ಇದು ISRO ಯ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಲಾಂಚ್ ವಾಹನ.

2026 ಉಡಾವಣೆ ಗುರಿಗಳು

ಈ ವರ್ಷ:

18 ಉಡಾವಣೆ ಗುರಿ
6 ಖಾಸಗಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳು

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ:

ಜಪಾನ್
ಅಮೆರಿಕಾ
ಫ್ರಾನ್ಸ್

ದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶಿ ಮಿಷನ್‌ಗಳು.

ಯಾರೂ ಉಡಾವಣೆ ಹಿಂಪಡೆಯಿಲ್ಲ — ವಿಶ್ವಾಸ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಸಿಸ್ಟಮಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಏನು?

ಸಿಸ್ಟಮಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ:

ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಲೋಪ
ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ ದೋಷ
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ
ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮನ್ವಯದ ಕೊರತೆ

ಒಂದು ಘಟಕದ ವೈಫಲ್ಯ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.

ಮುಂದಿನ ದಾರಿ

✔️ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ

✔️ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾನದಂಡ ಬಲಪಡಿಕೆ

✔️ ಖಾಸಗಿ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮನ್ವಯ

✔️ ಪಾರದರ್ಶಕ ವರದಿ

ISRO ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಅಗತ್ಯ.

ಸಮಾರೋಪ

PSLV ಸರಣಿ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ತಂದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ವಿಶ್ವಾಸ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

ISRO ಯ ದಶಕಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಇತಿಹಾಸ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

FAQ

1️⃣ PSLV ವೈಫಲ್ಯ ಏಕೆ ಮಹತ್ವದದು?

ಇದು ISRO ಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಲಾಂಚ್ ವಾಹನ.

2️⃣ ಸಮಿತಿ ಯಾರು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ?

ಮಾಜಿ ISRO ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ತಜ್ಞರು.

3️⃣ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಏಕೆ?

ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಾಗಿ.

ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು: ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು